Gemeentelijke watersystemen
Watersysteem gemeente Harderwijk (Bron: Waterplan Harderwijk 2006-2009)
Grondwater en kwel
In het laaggelegen gebieden rondom het Veluwe Massief treedt kwel op. In feite betreft dit hemelwater dat in hoger gelegen gebieden is gevallen, in de bodem zakt en onder de grond “de heuvel af stroomt”. Op bepaalde punten, vooral aan de voet van “de heuvel”, komt dit grondwater weer aan het oppervlak in de vorm van natte gebieden met hoge grondwaterstanden en kleinschalige oppervlakkig waterafvoer zoals sprengen, bronnen en beken. Een voorbeeld van zo’n kwelgebied in Harderwijk is Drielanden. Ook dit gebied kent hoge grondwaterstanden en overtollig water wordt via greppeltjes, slootjes en beekjes naar het Wolderwijd afgevoerd. Om een voldoende droog gebied te verkrijgen voor woningbouw zijn singels met sprengkoppen aangelegd waarmee grondwater wordt ingevangen en afgevoerd. Het water dat hier vrijkomt is van relatief hoge kwaliteit.
Huidig watersysteem van de stad
Het is beleid om kwalitatief hoogwaardig water zo goed mogelijk te benutten. Het water uit Drielanden wordt via een ondergrondse leiding onder de A28 doorgeleid om (in plaats van water uit het randmeer) de singelpartij “de Weibeek” door te spoelen en op peil gehouden. Aan twee zijden vloeit water uit de Weibeek het Wolderwijd in: langs Rietmeen en bij zorgcentrum “Randmeer”. Van laatstgenoemde wordt een deel opgepompt om de Diepegracht en de Friese Gracht op peil te houden, en vanuit deze gracht wordt het weer verder opgepompt voor peilbeheersing van de Couperus singel.
Zoals toegelicht wordt het water in de Diepegracht, de Friesegracht en de Couperussingel kunstmatig middels pompen op peil gehouden. Als dit niet gedaan zou worden zou het waterpeil in deze wateren mee variëren met de natuurlijke grondwaterstand. Bepaalde delen van de singels/grachten zouden daardoor zelfs periodiek droog kunnen vallen. Dat is om diverse redenen ongewenst.
Zowel de Friesegracht als de Couperus singel zijn doodlopend. Gedurende een groot deel van het jaar zakt water in de bodem en wordt weer grondwater (infiltratie). Praktisch betreft het dus stilstaand water, hetgeen niet bevorderlijk is voor de waterkwaliteit en -beleving (indikeffect). Dat laatste geldt ook voor de havenarmen Vissershaven en de Lelyhaven. De enige verversing die daar plaats vindt is in de vorm van plaatselijke neerslag en uittredend kwelwater.
Streefbeeld toekomstig watersysteem van de stad
Zoals in bestemmingsplan Binnenstad aangegeven, streeft de gemeente er naar de waterkwaliteit van de Friese gracht en de genoemde havenarmen sterk te verbeteren door deze met elkaar te verbinden en zo doorstroming en verversing op gang te brengen. Dit is vooral noodzakelijk in het licht van voorgenomen ontwikkelingen “Waterfront”. Door verder ontwikkeling van de wijk Drielanden komt er voldoende water beschikbaar voor dit doel. Een groot deel van het kwalitatief hoogwaardig water uit Drielanden zal dan door de stad heen worden omgeleid (lees gepompt) en uiteindelijk via de genoemde havenarmen naar het Wolderwijd wegstromen.
Hoofdwatersysteem van de stad (F en G zijn toekomst)
Grondwaterfluctuatiezone
Het grondwaterpeil in Harderwijk stijgt gemiddeld met 1 cm per jaar. De grondwaterbeheerder (Provincie) verwacht dat deze grondwaterstand op lange termijn met ca. 80 cm zal stijgen. Hiervoor zijn de volgende oorzaken:
- Het neerslagpatroon verandert over de loop der jaren (toename hoeveelheid neerslag).
- De verwachte peilstijging van de randmeren (recentelijk is vast komen te staan dat deze beperkt zal blijven).
- Er vindt ver-loof-ing tot ca. 30cm van het naaldbos plaats, wat inhoudt dat de naaldbossen langzaam plaatsmaken voor loofbossen. Doordat loofbossen in de winter de bladeren verliezen verdampen zij minder water dan naaldbossen, die het hele jaar door groen zijn. Hierdoor zal de verdamping afnemen.
- Door het afkoppelen van het regenwater infiltreert meer water in de bodem, dit is echter van geringe invloed.
- De grondwaterwinning door bedrijven is sterk afgenomen en zal mogelijk in geringe mate verder dalen.
- Door het terugbrengen van de zandverstuivingen op de hoger gelegen delen van de Veluwe neemt infiltratie van water in de bodem toe.
Op de veluwe zelf ligt het grondwater zo diep ten opzichte van het maaiveld dat de voorspelde stijgijng geen merkbare invloed zal hebben. Rondom het Veluws Massief is er echter een zone waar het grondwater zo vlak onder het maaiveld ligt dat e rnu nog geen hinder van wordt ondervonden, maar door de stijging dit in de toekomst wel het tot overlast kan leiden. Deze zone wordt de grondwaterfluctuatiezone genoemd en loopt dwars door gemeente Harderwijk.
Grondwarerfluctuatiezone in de gemeente (Bron: waterplan)
Grondwatermeetnet
Op korte termijn worden nog geen problemen verwacht, maar om tijdig maatregelen te kunnen nemen is besloten de grondwaterpeilen nauwkeuriger in kaart te gaan brengen en systematisch te gaan monitoren.
Klik op een van de onderstaande links als
u terug wilt naar de inleiding en andere verwijzingen
