‘Geweld tegen meisjes en vrouwen begint meestal heel subtiel’

Wereldwijd krijgen veel meisjes en vrouwen te maken met geweld. Ook achter gesloten deuren in Harderwijk en Hierden gebeurt meer dan we denken. Daarom kleurt de stad eind november oranje tijdens de wereldwijde campagne Orange the World. De boodschap is helder: geweld is nooit normaal. Specialist huiselijk geweld Gertien Koster en wethouder Maarten Reckman vertellen hoe je signalen kunt herkennen – en waarom het belangrijk is om niet weg te kijken.

Koster schreef een boek over femicide en werkt al jaren met mensen die te maken hebben met huiselijk geweld. Intieme terreur, het proces dat vaak voorafgaat aan femicide, begint meestal niet met een klap. Controle uitoefenen is in veel gevallen de eerste stap – en dat lijkt dan nog onschuldig. Een partner bepaalt steeds meer wat je doet, met wie je omgaat, wat je aantrekt. Telefoon en social media worden meegelezen. 

Dat lijkt soms zorgzaam, maar het is macht. Ze ziet hoe slachtoffers vaak in een isolement raken. ‘Vrienden en familie worden langzaam op afstand gezet. Een partner kan voortdurend controleren waar iemand is of dreigen met zelfdoding bij een breuk.’ Soms is er geweld tijdens de zwangerschap of sprake van stalking, legt ze uit. En wat veel mensen niet weten: ‘Als je partner bij een ruzie een keer jouw keel dichtknijpt, loop je op een later moment zeven keer zoveel kans op dodelijk geweld.’

Waarom blijven mensen dan toch in zo’n relatie? Vrouwen zijn vaak bang omdat de partner kan dreigen haar of de kinderen iets aan te doen. Of dat hij suïcide pleegt. Ook is er vaak druk vanuit de familie om bij partner te blijven of vanuit de kinderen. Daarnaast weet de partner haar zo te manipuleren dat ze denkt dat het allemaal aan haar ligt, vertelt Koster. ‘En als het aan haar ligt waarom zou ze dan weggaan bij hem?’ 

Daarom is contact houden met deze meisjes en vrouwen zo belangrijk. ‘Zeg gewoon: ik ben er voor je, ook als je ervoor kiest in die situatie te blijven. Maar benoem wel op een rustige manier wat er niet normaal aan is.’

Iedereen kan iets doen, weet Reckman. De campagne Orange the World helpt om het gesprek te openen. De gemeente wil dat mensen signalen sneller herkennen en weten waar ze terechtkunnen. Dat geldt voor buren en familie, maar ook voor professionals. Daarom worden leraren, sportcoaches en zorgmedewerkers getraind om het gesprek aan te gaan en de juiste hulp in te schakelen. Huiselijk geweld is geen privézaak, zegt Reckman, maar iets waar we als samenleving samen verantwoordelijkheid voor dragen.

De gemeente werkt nauw samen met Veilig Thuis, het CJG, de politie, Stimenz en de vrouwenopvang. ‘Er wordt ingezet op vroegsignalering, zodat slachtoffers niet tussen regels bekneld raken’, vertelt Reckman. En als het nodig is, kan de pleger tijdelijk uit huis worden geplaatst. Ook probeert de gemeente soms met maatwerk een veilige plek te bieden – bijvoorbeeld door bemiddeling bij woningruil.

De campagne Orange the World is ook in Harderwijk zichtbaar in de stad. Bruggen, de Vischpoort en het ziekenhuis kleuren oranje. Op verschillende plekken staan schalen met mandarijnen met een boodschap: praat erover, laat het niet stil worden. Ook is er een gratis voorstelling over dit thema: Another Day in Paradise met Jeannie Zuiderwijk, op dinsdag 25 november (aanvang 19.15 uur) in de Catharinakapel.Aanmelding is wel verplicht (Verwijst naar een externe website)

Wat kunnen inwoners doen als zij zich zorgen maken om iemand? Koster: ‘Blijf in contact, luister zonder te oordelen en zeg rustig wat u ziet. Ook als iemand nog niet durft weg te gaan uit de onveilige situatie, is het belangrijk om nabij te blijven. En wie twijfelt, kan altijd advies vragen.’

Wat kunnen inwoners doen als zij zich zorgen maken om iemand? Koster: ‘Blijf in contact, luister zonder te oordelen en zeg rustig wat u ziet. Ook als iemand nog niet durft weg te gaan uit de onveilige situatie, is het belangrijk om nabij te blijven. En wie twijfelt, kan altijd advies vragen.’

Heeft u te maken met huiselijk geweld of maakt u zich zorgen om iemand? Bel gratis en anoniem naar Veilig Thuis: 0800 2000(Verwijst naar een telefoonnummer). Chatten kan via veiligthuis.nl.(Verwijst naar een externe website)